[content goes here]

arystokrata oświecony o naszych pra(…)babciach i pra(…)dziadkach

Posted on: January 31, 2015

Wyszła LnŚ z moim ulubionym polskim pisarzem, więc oczywiście poszłam do księgarni: było warto. Nie tylko ze względu na nowe i nieznane fragmenty, ale także dlatego że dostarczono nam takiego oto wglądu bezpośredniego w arystokratyczną Duszę:

“…doświadczenie bowiem uczy, że chłopi polscy nie robili nic, jeśli ich nie przymuszano do pracy, niepomni przyszłego niedostatku, jak dzicy z Karaibów, co rano sprzedają hamak, a wieczorem płaczą, że nie mają na czym spać. Oto jak mógłby przemówić dziedzic ziemski do swoich chłopów, a jeśli byłby on dla nich nie do pojęcia, niechaj zachowa te myśli dla siebie i niech mu się staną prawidłem postępowania:

– Moi przyjaciele! Ziemia, na której mieszkacie, nie jest waszą; z pewnością jest ona moja, gdyż prawa nasze polityczne stanowią, że tylko szlachta posiadać ją może. Warunki, pod którymi pozwalam wam mieszkać na niej, są takie: trzy dni w tygodniu będziecie pracować dla mnie, drugie zaś trzy przymuszę was, żebyście pracowali dla siebie. Niczym niezbite prawa natury dały wam własność waszej osoby, jeżeli więc te warunki wam nie odpowiadają, możecie pójść, gdzie wam się podoba, sprzedawszy wprzód, jeśli to wam dogadza, waszą chałupę i wasze rolnicze narzędzia.

(…) Może niektórzy z tych kmiotków, przemyślniejsi, udaliby się do miasteczek i powiększyli liczbę mieszczan; odejścia te przyniosłyby nawet korzyść panom ziemskim, egzystencja bowiem trzeciego stanu, który konsumuje, lecz nie uprawia, zyskowną powinna być dla rolników, którzy więcej wyrabiają, niż spożyć mogą.” (Podróż do Holandii podczas rewolucji w roku 1787, Jan Potocki, przeł. Maryna Ochab za Niemcewiczem)

Załóżcie własną firmę?

 

[bardzo podobny sposób opisywania podbitych i eksploatowanych okrutnie kolonii pojawia się w prawie wszystkich tekstach powstałych później w wieku XIX, często zapomina się jednak, że tak samo wyrażano się o europejskich chłopach]

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: